Monday, November 2, 2026

సెమినార్లు – నిర్వహణ – కొన్ని సూచనలు సేకరణ: డాక్టర్ చిలకమర్తి దుర్గా ప్రసాద రావు

 సెమినార్లు – నిర్వహణ – కొన్ని సూచనలు

సేకరణ: డాక్టర్ చిలకమర్తి దుర్గా ప్రసాద  రావు

              

సాధారణంగా ఉన్నత విద్యారంగానికి  సంబంధించిన కళాశాలలు, విశ్వవిద్యాలయాలు , పరిశోధనా సంస్థలు విజ్ఞానాన్ని పెంపొందించుకోడానికి, విజ్ఞానాన్ని అందరికి పంచడానికి సెమినార్లు , కాన్ఫరెన్సులు నిర్వహిస్తూ ఉంటారు .    ఇవి రాష్ట్రస్థాయిలోను, జాతీయ స్థాయిలోనూ , అంతర్జాతీయస్థాయిలోనూ జరుగుతూ ఉంటాయి.

       సాధారణంగా ఒకే విషయంపై వివిధ కోణాలలో చర్చించడానికి ఏర్పాటు చేసేవాటిని సెమినార్లు అని; అనేక అంశాలపై చాల మంది విద్యాధికుల చేత చర్చించడానికి ఏర్పాటు చేసేవి కాన్ఫ రెన్సులని మనం స్థూలంగా వ్యవహరిస్తూ ఉంటాం .

అవి సమర్థవంతంగా, ప్రయోజనకరంగా నిర్వహించడానికి కొన్ని నియమాలు అనుసరించాలి , నిబంధనలు  పాటించాలి, జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి.

1.                  ముందుగా UGC మొదలైన సంస్థలకు సెమినార్ యొక్క వివరాలు దాని పరిధి,   ఆవశ్యకతలను తెలియజేసి అనుమతి పొందాలి. దానివల్ల అనుమతితో పాటు ఆయా సంస్థల నుండి ఆర్థకపరమైన సహాయ, సహకారాలు  కూడ అందుతాయి .

2.                  ఇక కళాశాల లేక విశ్వవిద్యాలయ ఉన్నతాధికారుల అనుమతితో ప్రయత్నాలు మొదలుపెట్టాలి.      

  

3.                  సెమినార్ లేదా కాన్ఫరెన్సు లో వివిధమైన బాధ్యతలను నిర్వహించడానికి అనేక కమిటీలను ఏర్పాటు చెయ్యాలి . ముందుగా  స్వాగత కమిటీని ఏర్పాటు చేయాలి.

 

4.                   సెమినార్ యొక్క స్వరూప స్వభావాలను తెలియజేసే విధంగా ఒక కరపత్రాన్ని ప్రచురించి ఆ విషయానికి సంబంధించిన పరిశోధన వ్యాసాలు  పూర్తిగా గాని సంక్షిప్తంగా గాని నిర్ణీతమైన గడువులో పంపమని వివిధ కళాశాలలకు విశ్వవిద్యాలయాలకు వర్తమానం పంపించాలి .

 

5.                  వచ్చిన శోధ పత్రాలను సమీక్షించి అనేక ప్రతులతో ఒక పుస్తకాన్ని ముద్రించి వచ్చిన సభ్యులకు పంచడానికి ముందుగానే సిద్ధంగా  ఉంచుకోవాలి.

 

6.                       అవసరమైన ఆర్థిక వనరులను సమీకరించే పద్ధతులను ఖరారు చేయాలి. విరాళాల ద్వారా; జ్ఞాపికల జారీ ద్వారా; ప్రయోజనకరమైన  ప్రదర్శనలు నిర్వహించడం ద్వారా; ఒక ప్రదర్శనను ఏర్పాటు చేసి స్టాల్స్‌ను అద్దెకు తీసుకోవడం ద్వారా; సమావేశ మందిరంలో ప్రకటనల కోసం రుసుములు వసూలు చేయడం ద్వారా నిధులను సమీకరించుకోవాలి.

 

7.                   వార్తాపత్రికలలో ప్రకటనలు ఇవ్వడానికి మరియు ప్రతినిధులను పంపే సంస్థలకు ఆహ్వానాలు పంపడానికి కమిటీలను ఏర్పాటు చేయాలి.

 

8.                   స్వాగత కమిటీ సభ్యులు, ప్రతినిధులు మరియు వాలంటీర్ల కోసం ప్రత్యేక బ్యాడ్జీలను ముద్రించాలి.

 

9.                   వాలంటీర్లు సమావేశానికి హాజరు అవుతున్న   ప్రతినిధులను స్వాగతించడానికి railway-station; bus-stand; Airport మొదలగు ప్రదేశాలలో play cards పట్టుకుని నిరీక్షించే విధంగా ఏర్పాట్లు చెయ్యాలి.

 

10.               సమావేశ స్థలానికి వచ్చాక అక్కడ నుండి   సమావేశం జరిగే  రోజులలోను  మరియు దానికి ఒకటి లేదా రెండు రోజుల ముందు, ప్రతినిధులకు ఏర్పాటు చేసిన ప్రాంతాలలో వారికి స్వాగతం పలికి, బస కల్పించాలి.

 

11.                సమావేశ మందిరం ఏర్పాట్లు, సైడ్ షోలు, పందిరి మొదలైనవి, లైటింగ్, రవాణా వంటి అన్ని రకాల పనుల కోసం ఒక కమిటీని ఏర్పాటు చేయాలి.

 

12.              . ప్రతినిధులను వారి బసల నుండి తీసుకురావడానికి మరియు తిరిగి తీసుకువెళ్లడానికి రవాణా సౌకర్యం కల్పించాలి.

 

13.               భోజన సదుపాయాలూ , విశ్రాంతి మందిరాలు సాధ్యమైనంత దగ్గరలో ఉండే లాగ చూసుకోవాలి .

 

14.               ఒకవేళ జ్ఞాపికను ప్రచురిస్తే, ప్రకటనలు, వ్యాసాలు సేకరించి, వాటిని ముద్రించి, ప్రూఫ్ సరిదిద్ది, సదస్సులో పంపిణీకి సిద్ధం చేయడానికి తగిన ఏర్పాట్లు చేయాలి.

 

15.               ముద్రించిన కార్యక్రమ పత్రాలను తయారు చేసి పంపిణీ చేయాలి.

 

16.               సందర్శకులకు, సమావేశాల్లో పాల్గొనే ఆసక్తి గల వారికి, మరియు నగర ప్రముఖులకు మార్గ నిర్దేశం  చేయడానికి వ్యూహాత్మక ప్రదేశాలలో స్వచ్ఛంద సేవకులను నియమించవచ్చు.

 

17.               మైకులు, లౌడ్ స్పీకర్లు మొదలైన వాటికి సంబంధించిన అనుమతులు  ఏర్పాట్లన్నీ ముందుగానే క్షుణ్ణంగా పరీక్షించాలి.

 

18.               సమావేశ స్థలం  పందిరి, లేక  గడ్డితో కప్పబడినవైనచో, అగ్నిమాపక సామగ్రికి తగిన ఏర్పాట్లు ఉండాలి; సమీపంలో ఒక అగ్నిమాపక యంత్రాన్ని ఉంచే ఏర్పాటు చేయాలి.

 

19.               సదస్సుకు ముందు మరియు సదస్సు సమయంలో తగినంత ప్రచారం కల్పించాలి.

 

20.               టిక్కెట్ల ద్వారా ప్రవేశం ఉండే స్టాల్స్ మొదలైనవి ఉంటే, టిక్కెట్ల అమ్మకానికి ఏర్పాట్లు చేయాలి.

 

21.               పారిశుధ్య ఏర్పాట్లు సమృద్ధిగా చేయాలి.

 

22.               లోపల అలంకరణ మరియు బయట పేరు ఫలకాల కోసం అంటే name -boards  కోసం తగిన విధంగా  ఏర్పాట్లు చేయాలి. సహజంగానే, సమావేశం యొక్క స్వరూపాన్ని అనుసరించి అంశాలను గమనించాలి; ఇలాంటి సూచనలే ప్రదర్శనలకు కూడ వర్తిస్తాయి.

23.              పరిశోధన పత్రాలు పెద్ద సంఖ్యలో వచ్చి యున్నచో అవన్నీ నిర్ణీత సమయంలో పూర్తి  చెయ్యడం సాధ్యం కానప్పుడు ఒకే సారి వివిధ ప్రదేశాల్లో నిర్వహించడానికి తగిన ఏర్పాట్లు చెయ్యాలి.

24.               కొంతమంది సమయాభావం వల్ల వ్యక్తిగతంగా హాజరు కాలేని పక్షంలో వారు తమ పరిశోధన వ్యాసాలను నిర్వాహకులకు పోస్టుద్వారా పంపినప్పుడు అవి సభ్యులు అందరికీ వినిపించడానికి తగిన వ్యక్తులను నియోగించాలి.

25.               UGC సంస్థ వారు గాని, కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు గాని తమకు ప్రతినిధులుగా కొంతమంది ప్రముఖమైన   వ్యక్తులను సెమినారుకు హాజరు కమ్మని పంపిస్తారు.    వారిని నిర్వాహకులు సముచితంగా ఆహ్వానించి గౌరవించి పంపించాలి .

26.                   సభ్యులకు భోజనం , వసతి మొదలైన ఏర్పాట్ల విషయంలో తగిన జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి.  

27.              అనుకోని విధంగా సభ్యులకు అనారోగ్య పరిస్థితి ఎదురైతే నివారించడానికి ప్రత్యే కమైన వైద్యసిబ్బందిని ముందే ఏర్పాటు చేసుకోవాలి.

28.               ప్రతి రోజూ విశ్రాంతి సమయాల్లో వినోద కార్యక్రమాల నిర్వహణకు తగిన ఏర్పాట్లు చేసుకోవాలి.

29.               ముగింపు సమావేశానికి ఆహ్వానించిన  ప్రభుత్వ ప్రతినిధులకు, అతిధులకు, పుర ప్రముఖులకు తగిన రీతిలో గౌరవ సత్కారాలు జరిపించాలి . సభను ముగించే ముందు ఆ సమావేశాల నిర్వహణకు ప్రత్యక్షం గాను, పరోక్షం గాను సహకరించిన ప్రభుత్వ ప్రతినిధులకు, కార్యవర్గసభ్యులకు అతిథులకు పేరు పేరున కృతజ్ఞతలు తెలియ జెయ్యాలి.

30.                       హాజరైన సభ్యులు తిరిగి తమ నివాసాలకు చేరుకోడానికి కావలసిన సదుపాయాలు సమకూర్చాలి.

<><><>

కార్యక్రమ నిర్వహణ - కొన్ని సూచనలు సేకరణ : డాక్టర్. చిలకమర్తి దుర్గా ప్రసాదరావు

 

కార్యక్రమ నిర్వహణ - కొన్ని సూచనలు

సేకరణ : డాక్టర్. చిలకమర్తి దుర్గా ప్రసాదరావు

మనం మన దైనందిన జీవితంలో ఎన్నెన్నో కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తూ ఉంటాం . వాటిలో కొన్ని సాంఘికకార్యక్రమాలు , మరికొన్ని మతపరమైన కార్యక్రమాలు, ఇంకా కొన్ని ఇంట్లో జరిగే వివాహాది శుభకార్యాలు.

కార్యక్రమాలు ఏవైనా అవి సక్రమంగా జరగడానికి నిర్వాహకులు ముందుగానే కొన్ని జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి. అలాకాకుండా మన ఇష్టం వచ్చినట్లు నిర్వహిస్తే రసాభాస ఔతుంది.   

కార్యక్రమం ఏదైనా ఎవరు ఆక్షేపించని  విధంగా నిర్వహించడానికి మన పెద్దలు కొన్ని సామాన్యమైన  మార్గదర్శక సూత్రాలు చెప్పేరు.    

 అవేమిటో చూద్దాం .

1.                  కార్యక్రమ తేదీ , స్థలం , సమయం అందరితో సంప్రదించి జాగ్రత్తగా నిర్ణయించు కోవాలి.

2.                  ఎవరిని పిలవాలో ముందుగానే  ఒక పుస్తకంలో అకారాది క్రమంలో పేర్లు వ్రాసుకోవాలి.  వారి అడ్రస్ సు, పిన్ కోడ్ లేదా ఫోన్ నంబర్లతో సహా జాగ్రత్తగా వ్రాసుకోవాలి.

 

3.                  ఆహ్వాన పత్రాలు కొంచెం ముందుగానే అందరికి చేరే విధంగా పోస్టు చెయ్యాలి.   

4.                  పోస్టాఫీసు వారికి కూడా సమాచారం, ఆహ్వానం పంపాలి.

5.                  కార్యక్రమం సజావుగా జరగడానికి ఏయే అంశాలు ఎవరికి అప్పగించడానికి ఎవరు సమర్థులో  జాగ్రత్తగా ఆలోచించి నియామకం చెయ్యాలి. ఆ తరువాత వారి పనితీరును  పర్యవేక్షించడం  తప్ప కార్య నిర్వహణ  విషయంలో జోక్యం కలుగ చేసుకోకూడదు.

6.                  ఆ యా కార్యక్రమాలకు సంబంధించిన మౌలికమైన సదుపాయాలూ ముందుగా చేకూర్చాలి.    

7.                   సరైన వ్యక్తులకే బాధ్యతలు అప్పగించాలి. ఆ తరువాత ఎంత బాధపడినా ప్రయోజనం ఉండదు.

8.                  జనం, పెద్దమొత్తంలో వస్తారు కాబట్టి పారిశుధ్యానికి , అనుకోకుండా సంక్రమించే వ్యాధులను నివారించడానికి తగిన సిబ్బందిని ముందుగానే నియమించాలి.

9.                  కరెంటు పోయినా కార్యక్రమం ఆగిపోకుండా ఉండటానికి తగిన ఏర్పాట్లు ముందుగానే చేసుకోవాలి.

10.              కొంతమంది అదనపు సిబ్బందిని చేతులో ఉంచుకోవాలి.

11.              అతిథుల్ని ఆహ్వానించడం కోసం ఏర్పాటు చేసే వ్యక్తులు, స్త్రీ పురుషులను వేర్వేరుగా నియమించాలి. ముఖ్యంగా చాల ఎక్కువ మందితో పరిచయం ఉండి, చురుకుగా పని చేయగల  వారినే నియమించాలి. వారు ఆహ్వానించే విధానాన్ని అనుసరించి కార్యక్రమం విజయవంతం ఔతుంది.

12.              వివిధ కార్యక్రమాలు  నిర్వహించేటప్పుడు అందరికీ తెలిసే విధంగా కొన్ని కమిటీలను ఏర్పాటు చెయ్యాలి. కార్యక్రమం జరిగే ముందు , జరుగుతున్నప్పుడు, జరిగిన తరువాత ప్రెస్, న్యూస్ సిబ్బందిని ఆహ్వానించాలి.

13.              కార్యక్రమ నిర్వహణకు సంబంధించిన విలువైన వస్తువులు భద్రపరచడానికి; సరైన సమయంలో అవసరమైన వారికి  అందించడానికి నమ్మకమైన వారిని నియమించుకోవాలి.

14.              వివాహం మొదలైన కార్యక్రమాల  విషయంలో వధూవరులకు సంబంధించిన బంధువులను ఆహ్వానించడానికి చాల బాధ్యత గల వారిని నియమించాలి. వారి అవసరాలు తీర్చడానికి అనువుగా వారి వద్దనే కొంత మందిని ఉంచే ఏర్పాట్లు చెయ్యాలి. కార్యక్రమం పూర్తయ్యాక వారిని సాదరంగా సాగనంపే ప్రయత్నాలు చెయ్యాలి.

15.             ఇక, ఏ కార్యక్రమానికైనా అన్నిఎర్పాట్లు ఒక ఎత్తైతే, అల్పాహారం, భోజనాల ఏర్పాట్లు మరో ఎత్తు. ఇదే చాల ప్రధానమైనదీ, కఠినమైనదీని. భోజనాలు, వడ్డన  బాగుంటే మిగిలిన లోటుపాట్లు ఎవరు పెద్దగా పట్టించుకోరు. భోజనాలు, వడ్డన బాగుండక పోతే మిగిలినవి ఎంత గొప్పగా ఉన్నా దెప్పిపొడుస్తారు. ఒక్కొక్కప్పుడు పదార్థాలున్నా, వడ్డన చేసేవారు ఉండరు. ఒక్కొక్కప్పుడు వడ్డించేవారు ఉంటారు, కాని  పదార్థాలు ఉండవు . ఆ రెండింటి మధ్య సమన్వయము చాల అవసరం. దానికి ఓర్పు, నేర్పు, నిరంతర పర్యవేక్షణ, చాల అవసరం .            

16.                అతిథులకు ఇచ్చే బహుమతులు ముందే సిద్ధం చేసి ఉంచుకోవాలి. వాళ్ళు వెళ్ళేముందు వెదుకులాట బాగుండదు. వాళ్ళు మన కోసం ఆగరు.  ఆపడం కూడ మర్యాద కాదు .  అందువల్ల, ఆ కార్యక్రమం ఒకే వ్యక్తి పర్యవేక్షణలో నడిపిస్తే చాల బాగుంటుంది . అలా కాకుండా

బాలనాయకం, బహునాయకం అన్నట్లుగా ఎవడి ఇష్టం వచ్చినట్లు వాడు ప్రవర్తిస్తే రసాభాస ఔతుంది.

17.              కార్యక్రమానికి వచ్చిన అతిథులు వెళ్లి పోయేటప్పుడు వారికి ప్రేమ పూర్వకంగా కృతజ్ఞతలు చెప్పాలి. మీ రాక కార్యక్రమానికి నిండుదనం చేకూర్చిందని ప్రశంసించాలి.  

18.              అవసరాన్ని బట్టి, వారు తమ ఇళ్లకు  చేరుకునేంత వరకు వారికి కావలసిన ఆహారపదార్థాలను సమకూర్చడం మర్యాద.

19.              అవసరమైన వారికి ప్రయాణ సౌకర్యాలు కూడా చేకూర్చగలగాలి.

20.              కార్యక్రమాలు పూర్తి అయ్యాకా,  వేదిక  ఖాళీ చేసే సమయంలో ఏ వస్తువు మరిచిపోని విధంగా తగు జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి.   

21.              కార్యక్రమం పూర్తయ్యాక కార్యక్రమ  స్వరూపాన్ని అనుసరించి దేవునకు గాని, సభాసదులకు గాని, ప్రభుత్వానికి గాని , అతిథులకు గాని కృతజ్ఞతలు తెలియ జేసుకోవాలి.

22.              ముఖ్యఅతిథులకు పూలమాలలు , బహు మతులు ఇచ్చుకోవాలి.  

23.              వివాహం మొదలైన కార్యక్రమాలలో మనం, మనతో సమానమైన వారిని, మనకంటే ఎక్కువ స్థాయిలో ఉన్నవారిని , అలాగే మనకంటే తక్కువ స్థాయిలో ఉన్న వారిని ఆహ్వానిస్తాం.  ఎవరిని ఆహ్వానించినా వచ్చిన వారు అందరు మనకు సమానమే . ఆ విధంగా వారిని సమానంగా గౌరవించగలిగినప్పుడు మాత్రమే పిలవాలి . సమానంగా  సత్కరించ  లేకపోతే పిలవడం మానెయ్యాలి. మనం పిలవలేదని ఎవడూ, ఏమీ, అనుకోడు. పిలిచి అవమానించకూడదు .

24.               అతిథులు కూడ కొన్ని కొన్ని నియమాలు తప్పక పాటించాలి. ఉదాహరణకు,  ఒక వ్యక్తి మరో వ్యక్తిని పిలిచినప్పుడు పిలువబడిన వ్యక్తి తాను  హాజరు కాలేక పోతే తనకు బదులుగా మరో వ్యక్తిని పంపవచ్చు. కాని ఆ వ్యక్తిని ఎంపిక చేసేటప్పుడు జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి. పంప బడే వ్యక్తి ఇద్దరి గౌరవాన్ని నిలబెట్టగలవాడు కావాలి.    

25.              అతి ముఖ్యమైన విషయం ఒకటుంది . అది ఏమిటంటే కార్యక్రమ నిర్వాహకులు కార్యక్రమం మొదలైన దగ్గర నుండి పూర్తయ్యే వరకు, చాల సహనంతో వ్యవహరించాలి. ఏ విషయం లోను ఆవేశపడకూడదు. ఆవేశం, అనర్థదాయకం; సహనం, శ్రేయో దాయకం .   ఇవి కేవలం కొన్ని మాత్రమే. మరికొన్ని మరోసారి .

<><><>