ప్రశ్నోత్తర రత్నమాలికా Part-12 రచన:- శ్రీ శంకరాచార్యులు

 

 ప్రశ్నోత్తర రత్నమాలికా Part-12

రచన:- శ్రీ శంకరాచార్యులు

సంక్షిప్త వివరణ :- డాక్టర్. చిలకమర్తి దుర్గాప్రసాదరావు.

ఇది సంభాషణాత్మకమైన చిన్న గ్రంథం . ఇందులో    కొంతమంది శిష్యుల ప్రశ్నలకు   శ్రీ శంకరభగవత్పాదుల  వారి  సమాధానాలు ఉన్నాయి .ఇవి ఒక దేశానికి , కాలానికి , సంస్కృతికీ పరిమితమైనవి కావు. సమస్త మానవాళి అభ్యుదయానికి తోట్పడేవి. ఇవి మనం ఆకళింపు  చేసుకుని పిల్లలకు అర్థమయ్యే విధంగా నేర్పిస్తే వారు ఉత్తమ పౌరులుగా  తయారౌతారు అనడంలో ఎటువంటి సందేహం లేదు. ఇవి మీకు సాధ్యమైనంత మందికి పంచి సహకరించండి. ఇది నా సవినయ ప్రార్థన.

122.     ప్రశ్న :- క: సర్వదేవతాత్మా ?

ఎవరు సమస్త దేవతలకు నిలయుడు ?

 సమాధానం :-విద్యాకర్మాన్వితో విప్ర:

వేదాలు చదివి , వైదిక కర్మలను ఆచరించే బ్రాహ్మణుడు సకల దేవతా స్వరూపుడు.

123.     ప్రశ్న :- కశ్చ కులక్షయ హేతు: ?

ఏది వంశాన్ని నాశనం చేస్తుంది ?

సమాధానం :- సంతాప: సజ్జనేషు యో అకారి.

సజ్జనులకు చేసిన అపకారం వంశాన్ని నాశనం చేస్తుంది.

124.     ప్రశ్న :- కేషాం అమోఘ వచనం ?

ఎవరి మాటలు తిరుగు లేనివి?

సమాధానం :- యే చ పున: సత్య -మౌన -శమశీలా:

ఎవరు సత్యం , మౌనం ,ఇంద్రియ నిగ్రహం కలిగి ఉంటారో, వారి మాటలు తిరుగు లేనివి.  

125.     ప్రశ్న :- కిం జన్మ ?

జన్మ అంటే ఏది?

సమాధానం :-విషయ సంగ:

ఇంద్రియసంసర్గమే/ ఇంద్రియ సుఖముల పట్ల కోరికయే  జన్మకు కారణం.   

126.     ప్రశ్న :- కిముత్తరం జన్మ ?

మరో జన్మ అంటే ఏది?

 సమాధానం :-పుత్ర: స్యాత్

పుత్రుడే మరో జన్మ.  

127.     ప్రశ్న :- కో అపరిహార్య: ?

మనం నివారించలేనిది ఏది ?

 సమాధానం :- మృత్యు:

సమాధానం :- మనం నివారించ లేనిది మృత్యువు. ఉపనిషత్తు అంటుంది.

మృత్యో: బిభేషి కిం మూఢ! భీతం ముంచతి వై యమ:

 అజాతం నైవ గృహ్ణాతి కురు యత్నమజన్మని  

ఓరి మూర్ఖుడా ! మరణానికి ఎందుకు భయపడతావ్. నువ్వు భయపడితే నిన్ను యముడు వదిలిపెట్టేస్తాడని అనుకుంటున్నావా ! వదిలే ప్రసక్తి లేదు. ఒక పని చెయ్యి . ఆ యముడు పుట్టని వాళ్ళని ఏమీ చెయ్య లేడు. అందువల్ల పుట్ట కుండా ఉండడానికి (జన్మరాహిత్యానికి) ప్రయత్నించు. ఉపనిషత్తులు చదువుకో . నీకు మరణ భయం పునర్జన్మ ఉండవు.   

 128.     ప్రశ్న:- కుత్ర పదం నివసేచ్చ?

ఎక్కడ కాలు మోపాలి?

  సమాధానం :- దృక్పూతే

పవిత్రంగా కనిపించిన  స్థలంలో

129.     ప్రశ్న :- పాత్రం కిమన్నదానే?

అన్నదానానికి యోగ్యత ఏది? సమాధానం :-క్షుధితమ్.

ఆకలియే అన్నదానానికి యోగ్యత.

ఏ దానానికైన ఆ దానం పుచ్చుకునే వాడికి కొన్ని యోగ్యతలు ఉంటాయి . కాని అన్నదానానికి యోగ్యతలు చూడనక్కర లేదు. ఆకలియే యోగ్యత. ఏ మనిషైనా , జంతువైనా ఆకలితో కనిపిస్తే చాలు , వెంటనే అన్నం పెట్టండి. ఏమీ ఆలోచించొద్దు.    

130.     ప్రశ్న :- కోSర్చ్యో హి?

ఎవరు పూజింప దగిన వారు ?

సమాధానం :-భగవదవతార:

భగవంతుని అవతారము .

భగవంతుడు విద్యుత్ లాంటి వాడు . అది

ప్రత్యక్షంగా ఎవరికీ ఉపయోగపడదు. విద్యుత్తును ముట్టుకుంటే మనం వెంటనే  చచ్చిపోతాం . విద్యుత్తు ప్రత్యక్షంగా మనకు ఎవరికీ ఉపయోగపడకపోయినా T.V, Radio, మొదలైన     విద్యుదుప కరణాల ద్వారా ఎంతగానో ఉపయోగ పడుతోంది. కాబట్టి భగవంతునికి అవతార పురుషులకు మధ్య గల తేడా మనం అర్థం చేసుకోవాలి.

శివుడు, విష్ణువు భగవత్తత్వం, రామాదులు అవతార పురుషులు.

131.     ప్రశ్న :- కశ్చ భగవాన్ ?

భగవంతుడు ఎవరు?

సమాధానం:-మహేశ: శంకరనారాయణాత్మక:

శంకరనారాయణాత్మకుడైన మహేశ్వరుడు.

132.     ప్రశ్న :- ఫలమపి భగవద్భక్తే: కిం ? భగవద్భక్తికి ఏది ఫలం ?

సమాధానం :- తల్లోకస్వరూపసాక్షాత్కార:

మనం ఏ భగవంతుని  ఆరాధిస్తామో ఆ లోకం, ఆ లోకాధిపతి యొక్క సాక్షాత్కారం ఈ రెండు ఫలితాలు .

133.     ప్రశ్న :- మోక్షశ్చ క:?

మోక్షం అంటే ఏమిటి ?

సమాధానం :- (హి) అవిద్యాస్తమయ:

అవిద్యను నశింప చేసుకోవడమే మోక్షం  . మోక్షం అంటే అదేదో పొందేది కాదు. పోగొట్టుకునేది మాత్రమే.  ఎందుకంటే జీవుడు స్వయంగా బ్రహ్మమే ఐ ఉన్నాడు . అతడు నిత్య, శుద్ధ, బుద్ధ, ముక్త స్వభావుడు . జీవత్వం అవిద్యా కల్పితం . ఇక అవిద్య అంటే ఏమిటో తెలుసుకుందాం.  “ అనిత్యాsశుచి దు:ఖాsనాత్మసు నిత్య, శుచి సుఖాత్మఖ్యాతిరవిద్యా” అని శాస్త్రం చెపుతోంది. దీన్నిబట్టి అనిత్యాన్ని, నిత్యం గాను; అశుచిని, శుచిగాను ; దు:ఖాన్ని , సుఖంగాను ; అనాత్మను, ఆత్మగాను భావించడమే అవిద్య .  అవిద్య అంటే జ్ఞానం లేకపోవడం కాదు , విపరీత జ్ఞానం మాత్రమే. అందుకే :

“అనాత్మని చ  దేహాదావాత్మ బుద్ధిస్తు దేహినా

మవిద్యా తత్కృతో బంధ: తన్నాశో మోక్ష ఉచ్యతే”

అన్నారు పెద్దలు. అనాత్మలైన దేహాదుల యందు ఆత్మ అనే భావన ఏదైతే ఉందో అదే అవిద్య, అందువల్లనే బంధం . జ్ఞానం వల్ల ఆ బంధం నశించడమే మోక్షం .       

134.     ప్రశ్న :- క: సర్వదేవ భూ: ?

ఏది అన్ని దేవతలకు మూలకారణం ?

 సమాధానం :- అథ చ ఓం

‘అథ’ మరియు ‘ఓం’  అనేవి సమస్త దేవతలకు మూలం .

ఓంకారశ్చాథశబ్దశ్చ ద్వావేతౌ బ్రహ్మణ: పురా

కంఠం భిత్వా వినిర్యాతౌ తస్మాన్మాం గళికావుభౌ

అని శాస్త్రం చెపుతోంది .

సృష్టికి ముందు ఓం కారము , ‘అథ’ అనే శబ్దము ఈ రెండు బ్రహ్మయొక్క కంఠాన్ని ఛేదించుకుని బయటకు వచ్చాయట. . అందువల్ల ఈ రెండు చాల మంగళ ప్రదమైనవి, పవిత్రమైనవి . అందుకే ‘అథ’ శబ్దానుశాసనమ్, ‘అథ’ యోగానుశాసనమ్, ‘అథా’తో బ్రహ్మజిజ్ఞాసా.      అని అథ శబ్దంతో ప్రారంభించి శాస్త్రాలు రచించారు .

ఇత్యేషా కంఠస్థా ప్రశ్నోత్తర రత్నమాలికా యేషాం

తే ముక్తాభరణా ఇవ విమలాశ్చ భాంతి సత్సమాజేషు

ఈ ప్రశ్నోత్తర రత్నమాలికను ఎవరైతే కంఠస్థం చేసి ఆచరణ పూర్వకంగా ప్రవర్తిస్తారో వారు ఈ సమాజంలో ముత్యాల హారాలవలె స్వచ్ఛంగా ప్రకాశిస్తారు.  

శ్రీమత్పరమహంస పరివ్రాజకాచార్య శ్రీమచ్ఛంకరభవగత్పూజ్యపాదకృత ప్రశ్నోత్తర రత్నమాలికా సమాప్తా .

                                                        <.><><>

ప్రశ్నోత్తర రత్నమాలికా Part-11 రచన:- శ్రీ శంకరాచార్యులు

 

ప్రశ్నోత్తర రత్నమాలికా Part-11

రచన:- శ్రీ శంకరాచార్యులు

సంక్షిప్త వివరణ :- డాక్టర్. చిలకమర్తి దుర్గాప్రసాదరావు.

ఇది సంభాషణాత్మకమైన చిన్న గ్రంథం . ఇందులో    కొంతమంది శిష్యుల ప్రశ్నలకు   శ్రీ శంకరభగవత్పాదుల  వారి  సమాధానాలు ఉన్నాయి .ఇవి ఒక దేశానికి , కాలానికి , సంస్కృతికీ పరిమితమైనవి కావు. సమస్త మానవాళి అభ్యుదయానికి తోట్పడేవి. ఇవి మనం ఆకళింపు  చేసుకుని పిల్లలకు అర్థమయ్యే విధంగా నేర్పిస్తే వారు ఉత్తమ పౌరులుగా  తయారౌతారు అనడంలో ఎటువంటి సందేహం లేదు. ఇవి మీకు సాధ్యమైనంత మందికి పంచి సహకరించండి. ఇది నా సవినయ ప్రార్థన.

 

122.     ప్రశ్న :- (చ) అజ్ఞానం కుత: ?

అజ్ఞానం ఎక్కడిది ?

సమాధానం :-అనాది:

అజ్ఞానం అనాది .

జీవ ఈశో విశుద్ధా చిత్ , తథా జీవేశయోర్భిదా

 అవిద్యా తచ్చితోర్యోగ: షడస్మాకమనాదయ:  

1.      జీవుడు  2.ఈశ్వరుడు  3. విశుద్ధమైన చైతన్యం ,  4. జీవేశ్వర భేదం  5. అవిద్య 6. అవిద్యకు చైతన్యంతో గల సంబంధం ఈ ఆఱు అనాదులు. ఇక అవిద్య అనాది ఐనప్పటికీ సాంతం . జ్ఞానం వల్ల  తొలగిపోతుంది.        

123.     ప్రశ్న :- వపుషశ్చ పోషకం కిం ?

శరీరాన్ని పోషించేది (నడిపించేది) ఏది?

సమాధానం :- ప్రారబ్ధం

ప్రారబ్ధమే శరీరాన్ని నడిపిస్తుంది .

కర్మలు మూడు విధాలుగా ఉంటాయి. సంచితం, ప్రారబ్ధం, ఆగామి. మనందరికీ సులభంగా అర్థం అవ్వడం కోసం చెప్పుకోవాలంటే మనకు ఒక లక్ష రూపాయలు బ్యాంకులో ఉన్నాయనుకోండి, అది సంచితం. మనం వ్యాపారం చెయ్యడానికి కొంత ధనం తీసుకుని  ఏదో ఒక ఊరు వెళ్లి ఆ డబ్బుతో వ్యాపారం మొదలు పెట్టాం  అనుకుందాం, అది ప్రారబ్ధం . అక్కడ మరల కొంత ధనం సంపాదిస్తాం. అది ఆగామి ఔతుంది.  మనం అనేక జన్మల్లో పోగేసుకున్న కర్మలు ఒక్క జన్మలోనే అనుభవించడం సాధ్యం కాదు కాబట్టి  కొన్ని కర్మలతో మనిషి పుడతాడు. ఇక జ్ఞానం కలిగిన వెంటనే సంచిత , ఆగామి కర్మలు నశిస్తాయి. “ప్రారబ్ధం భోగతో నశ్యేత్” అనే నియమం ప్రకారం అది మాత్రం అనుభవించి తీరాలని కొంతమంది వాదన. శ్రీ రామకృష్ణ పరమహంస , రమణమహర్షి వంటి కొంతమంది సిద్ధ పురుషులు అనుభవించిన కొన్ని శారీరకమైన యాతనలు ఇందుకు నిదర్శనం . ఇక కొంత మంది అభిప్రాయం ప్రకారం ఈ మూడు ఒకేసారి నశిస్తాయి. వారు “భిద్యతే హృదయ గ్రంథి: ఛిద్యంతే సర్వ సంశయా:

 క్షీయంతే చాsస్య కర్మాణి   తస్మిన్ దృష్టే పరావరే” అనే ఉపనిషద్వాక్యాన్ని ప్రమాణంగా చూపిస్తూ కర్మాణి (బహువచనం) అన్నప్పుడు అవి ప్రారబ్ధం , సంచితం , ఆగామి కర్మలను సూచిస్తాయని వివరించారు. ఇక రమణమహర్షి వంటి మహనీయులు బాధలను అనుభవించారని, దాన్ని ప్రారబ్ధమని మీరు చెపుతున్నారు. మీరు మీ దృష్టిలో వారు  బాధపడుతున్నారని అనుకుంటున్నారు కాని వారికి  అవేమీ లేవని వాదిస్తున్నారు. ఇక “తస్య తావదేవ చిరం యావన్న విమోక్ష్యేsథ సంపత్స్యే”  మొదలైన వాక్యాలు జీవన్ముక్తుడు ప్రారబ్ధ కర్మ అనుభవించడం కోసం కొంతకాలం శరీరంతో ఉంటాడని , అది పూర్తి కాగానే దేహ పాతానంతరం విదేహముక్తి పొందుతాడని చెపుతున్నాయి. ఉపనిషత్తులు ఏ విషయాన్నీ  పరస్పర విరుద్ధంగా చెప్పవు. ఇవన్నీ మనం సమన్వయం చేసుకుంటూ ముందుకు పోవాలి              

124.     ప్రశ్న :- (చ) అన్నదాయి కిం ?

ఏది అన్నదాయి

సమాధానం:- (చ) ఆయు:

ఆయువు .

 ఎవరైనా మరణిస్తే ‘వాడికి నూకలు చెల్లి పోయాయి’ అని మనం నిత్య వ్యవహారంలో అంటూ ఉంటాం

125.     ప్రశ్న :- కో బ్రాహ్మణై: ఉపాస్య: ?

ఎవరు బ్రాహ్మణుని చేత ఉపాసింప దగిన వారు?

 సమాధానం :- గాయత్రీ - అర్క - అగ్ని- గోచర: శంభు:

గాయత్రి , సూర్యుడు, అగ్ని మొదలైన వారి ద్వారా తెలుసుకోదగిన శివుడు

126.     ప్రశ్న :- గాయత్ర్యామాదిత్యే చ అగ్నౌ శంభౌ చ కిం ను?

గాయత్రి , సూర్యుడు , అగ్ని , శివుడు వీరిలో ఏమి ఉన్నది .

సమాధానం :- తత్ తత్వం

తత్త్వం ఉన్నది .

మననాత్ త్రాయతే ఇతి మంత్ర:

మననం చేస్తే రక్షిస్తుంది కాబట్టి అది మంత్రం అయింది. న గాయత్ర్యా: పరం మంత్రం అనడం వల్ల గాయత్రిని మించిన మంత్రం లేదని తెలుస్తోంది.  ఇక సూర్యుడు మనకు ప్రత్యక్ష దైవం.  “అగ్ని ముఖా: వై దేవా:” అనడం వల్ల ఆయన గొప్ప సంధాన కర్త . శివుడు సాక్షాత్తుగా జ్ఞాన స్వరూపుడు .

127.     ప్రశ్న :- ప్రత్యక్షదేవతా కా?

మనకు  కళ్ళ యెదుట కన్పించే ప్రత్యక్ష దైవం ఎవరు ?

 సమాధానం :-మాతా

తల్లి మనకు  కళ్ళ యెదుట కన్పించే ప్రత్యక్ష దైవం

“మాతా కిల మనుష్యాణాం దైవతానాం చ దైవతమ్”  అంటాడు భాసమహాకవి .  

God created mother because, He can not stay every where.

128.     ప్రశ్న :- ప్రత్యక్షో గురుశ్చక: ?

ఎవరు ప్రత్యక్ష గురువు ?

సమాధానం :-తాత:

తండ్రి ప్రత్యక్ష గురువు.

><>< 

 

ప్రశ్నోత్తర రత్నమాలికా Part-10 రచన:- శ్రీ శంకరాచార్యులు

                                                         ప్రశ్నోత్తర రత్నమాలికా Part-10

రచన:- శ్రీ శంకరాచార్యులు

సంక్షిప్త వివరణ :- డాక్టర్. చిలకమర్తి దుర్గాప్రసాదరావు.

ఇది సంభాషణాత్మకమైన చిన్న గ్రంథం . ఇందులో    కొంతమంది శిష్యుల ప్రశ్నలకు   శ్రీ శంకరభగవత్పాదుల  వారి  సమాధానాలు ఉన్నాయి .ఇవి ఒక దేశానికి , కాలానికి , సంస్కృతికీ పరిమితమైనవి కావు. సమస్త మానవాళి అభ్యుదయానికి తోట్పడేవి. ఇవి మనం ఆకళింపు  చేసుకుని పిల్లలకు అర్థమయ్యే విధంగా నేర్పిస్తే వారు ఉత్తమ పౌరులుగా  తయారౌతారు అనడంలో ఎటువంటి సందేహం లేదు. ఇవి మీకు సాధ్యమైనంత మందికి పంచి సహకరించండి. ఇది నా సవినయ ప్రార్థన.

122.     ప్రశ్న :- కిం సుఖం ?

సుఖం అంటే ఏది?

సమాధానం :-తుష్టి:

 సంతృప్తియే సుఖం .

123.     ప్రశ్న :- కో రాజా ?

రాజు అంటే ఎవరు ?

సమాధానం :-రంజన కృత్

 లోకాలను (ప్రజలను) సంతోషపెట్టే వాడే రాజు (రంజయతి ఇతి రాజా) 

124.     ప్రశ్న :- కశ్చ శ్వా?

ఎవడు  కుక్క వంటి వాడు ?

సమాధానం :- నీచ సేవకో య: స్యాత్

ఎవడు నీచమైన జనులను సేవిస్తాడో వాడు కుక్కతో సమానం .

125.     ప్రశ్న :- కో మాయీ ?

ఎవడు (ఐంద్రజాలికుడు) మాయకు అతీతుడు?  

సమాధానం :-పరమేశ:

పరమేశ్వరుడు మాయకు అతీతుడు. (మాయాం తు ప్రకృతిం విద్యాత్ మాయినం తు మహేశ్వరమ్) భగవద్గీత   

126.     ప్రశ్న :- క: ఇంద్రజాలాయతే?

ఏది ఇంద్రజాలం వంటిది ?  

సమాధానం :-ప్రపంచోsయం

ఈ ప్రపంచమే ఇంద్రజాలం వంటిది .

127.     ప్రశ్న :- క: స్వప్ననిభ: ?

ఏది స్వప్నంతో సమానం ?

సమాధానం :-జాగ్రద్వ్యవహార:

ఈ ప్రపంచంలోని  జాగ్రదవస్థలో జరిగే వ్యవహారం అంతా స్వప్నంతో సమానం.

128.     ప్రశ్న :- సత్యమపి చ కిం ?

ఏది సత్యం ?

సమాధానం :-బ్రహ్మ

బ్రహ్మమే సత్యం .

129.     ప్రశ్న :- కిం మిథ్యా ?

ఏది మిథ్య ?

 సమాధానం :-యద్విద్యానాశ్యమ్

ఏది యథార్థ జ్ఞానం కలిగిన వెంటనే నశిస్తుందో అదే మిథ్య .

130.     ప్రశ్న :- తుచ్చం తు?

ఏది తుచ్ఛం (అసలే లేనిది)

సమాధానం :-శశ విషాణాది.

కుందేటి కొమ్ము , ఆకాశ కుసుమం, గొడ్రాలి బిడ్డ. ఇవి చెవికి వినిపించేవే గాని కంటికి కనిపించేవి కావు.      

131.     ప్రశ్న :- కా చానిర్వచనీయా ?

ఏది అనిర్వచనీయము.

సమాధానం :-మాయా (యా మా సా మా యా ) ఏదైతే లేదో, ఉన్నట్లుగా మాత్రమె  కనిపిస్తోందో అదే మాయ . స్థూలంగా చెప్పాలంటే

Maya is an entity which does not exist and only appears to be existing.

మాయ అనిర్వచనీయము అనగా  ఉండడం లేకపోవడం అనే రెంటికీ అతీతమైనది మాయ .ఉదా:- మనం చీకటిలో నడుస్తూ ఒక త్రాడు మీద కాలు వేస్తాం . ఆ తరువాత  దాన్ని చూసి పాము అనుకుంటాం . వెంటనే చెమటలు పడతాయి . నోట్లోంచి నురగలు కూడ వస్తాయి . ఇంతలో ఎవరో లైటు వేసి ఇది పాము కాదు త్రాడే అని తెలియజేయగానే భయం అంతా పోతుంది . దాన్ని ఇంకో సారి తొక్కేసి ముందుకు పోతాం . ఇక్కడ అది పాముగా కన్పించడానికి ముందూ త్రాడే , లైటు వేసి చుసుకున్న తరువాత కూడ త్రాడే మధ్యలోనే పాము . మొదటిలో లేనిది , చివరిలో లేనిదీ మధ్యలో కూడ ఉండదు.  అది (పాము) మన బుర్ర లోనే ఉంది.    

 

132.     ప్రశ్న :- కిం కల్పితం ?

ఏది కల్పితం ?

సమాధానం :-ద్వైతం

ద్వైత భావన కల్పితమైనది. ద్వైత రూపం తు యద్వస్తు తదజ్ఞానప్రకల్పితమ్. ద్వైత భావన అజ్ఞానం వల్లనే కలుగుతోంది .

    

133.     ప్రశ్న :- కిం పారమార్థికం స్యాత్ ?

ఏది పారమార్థికమైన సత్యము ?

సమాధానం :-అద్వైతం

ఆద్వైతమే పారమార్థిక  సత్యం.

అద్వైతం అంటే రెండు వస్తువులు ఉన్నప్పుడు ఒక వస్తువులో మరొక వస్తువు కనిపించడం కాదు . పాము, త్రాడు అనే రెండు వస్తువులు ఉన్నప్పుడు త్రాటిలో పాము కనిపించడం కాదు. వాస్తవానికి అక్కడ పాము, త్రాడు అనే  రెండు వస్తువులు లేవు. త్రాడే పాముగా కనిపిస్తోంది. కాబట్టి ఒకే వస్తువు మరొక వస్తువుగా గాని అనేక వస్తువులుగా గాని కనిపించడమే అద్వైతం

<><><>