Thursday, May 21, 2026

వ్యాకరణ శాస్త్రంలో అద్వైత సిద్ధాంత భావాలు

 

 వ్యాకరణ శాస్త్రంలో అద్వైత సిద్ధాంత భావాలు

మూలం శ్రీ  కాళి.  రంగాచార్యులు  గారు& మధురా కృష్ణమూర్తి శాస్త్రి గారు

అనువాదం ; డాక్టర్ .చిలకమర్తి దుర్గాప్రసాదరావు.

                                       వ్యాకరణశాస్త్రం షడంగాల్లో ఒకటి .  వేదమునకు  శిక్ష , వ్యాకరణం , ఛందస్సు , నిరుక్తం  , జ్యోతిషం , కల్పం అనేవి  మొత్తం ఆఱు అంగాలు. ఈ వ్యాకరణ శాస్త్రం  వేద వాక్యం యొక్క అర్థాన్ని చక్కగా వివరించడం కోసమే ఏర్పడింది .  వ్యాకరణ కర్తలు వేదవాక్యార్థాన్ని వివరించడంతో బాటుగా    శాస్త్ర పరమావధి అద్వైతమే  అని స్పష్టంగా వివరించారు

                   నందికేశ్వరుడు మహేశ్వర సూత్రాలు వివరిస్తూ అకారమును  సర్వవ్యాపకమైన నిర్గుణ పరబ్రహ్మగాను , ఈశ్వరునిగాను   భావించాడు.  అది చిత్కళ యగు ఇకారముతో కలసి   జగత్తుగా  పరిణమించిందని వివరించాడు . అకారం సర్వవ్యాపకమైన పరమేశ్వరుడు . మాహేశ్వరసూత్రాల్లో మొదటి సూత్రంలోని  మొదటి అక్షరం ‘అ’ ఆఖరి సూత్రంలోని అక్షరం ‘హ’ కలిస్తే అహం ఔతుంది.  అకారం జ్ఞాన స్వరూపం .ఇకారం చిత్కళ. అకారం సర్వ వ్యాపకం . ఇకారం జగత్కారణం . అవి  విష్ణు శివ స్వరూపాలు . దీన్ని బట్టి నిర్గుణ బ్రహ్మ జగత్కారణంగాను ఇ జగత్తుగాను భావించడం చేత  హరిహరులకు మధ్య భేదం లేదని తెలుస్తోంది.  

                                న్యాయరక్షామణి లో కొన్ని వాక్యాలు వైయాకరణుల స్ఫోట సిద్దాంతానికి వేదాంత వేద్యమైన  బ్రహ్మకూ ఏటువంటి భేదం లేదని  చెప్పడం ద్వారా వ్యాకరణ శాస్త్రానికి అద్వైత సిద్ధాంతానికి ఎన్నో పోలికలు కనిపిస్తు న్నాయి.

వ్యాకరణ వేత్త లైన హరి, పాణిని  మొదలైన వారి అభిప్రాయం ప్రకారం మాహేశ్వర  సూత్రాలలో   మొదటిదైన వృద్ధిరాదైచ్ సూత్రంలోని వృద్ధి పదం బ్రహ్మ తత్వాన్ని సుచిస్తూ అద్వైత బ్రహ్మ సిద్ధాంతాన్ని బోధిస్తోంది. వార్తికకారుడైన  వరరుచి కాత్యాయనుల వాక్యాలు విశ్లేషిస్తే అద్వైత వేదాంత విషయాలు గోచరిస్తాయి.

                 వీరు  కూడ బ్రహ్మమే ప్రపంచానికి కారణభూత మని శివునకు విష్ణువునకు బేధం లేదని పేర్కొన్నారు. అకారము జ్ఞానమని ఇకారము చిత్కళ రెండూ విష్ణు శివస్వరూపములని అభిప్రాయపడ్డాడు

                               మహాభాష్యకారుడు పతంజలి అద్వైత సిద్దాంతం , మా౦ డూక్యోపనిషత్తులోని వాక్యాల పట్ల తన ఆదరగౌరవాలను వ్యక్తం చేశారు.  

                                                   స్ఫోట  వాదాన్ని వివరించిన న్యాయరక్షామణి  స్ఫోటసిద్దాంతానికి,  బ్రహ్మవాదానికి ఎటువంటి భేదం  లేదని కేవలం నామమాత్ర భేదమేనని అభిప్రాయపడింది

               సర్వదర్శన సంగ్రహ కర్త  విద్యారణ్యుడు వ్యాకరణశాస్త్రాన్ని పాణిని దర్శనంగా పేర్కొనడం వ్యాకరణ శాస్త్రానికి  అద్వైత సిద్ధాంతానికిగల ఏకత్వాన్ని  తెలియజేస్తోంది.

<><><><><> 

 

 

 

Wednesday, May 20, 2026

ప్రశ్నోత్తర రత్నమాలికా-Part-3 రచన:- శ్రీ శంకరాచార్యులు సంక్షిప్త వివరణ :- డాక్టర్. చిలకమర్తి దుర్గాప్రసాదరావు.

                                           ప్రశ్నోత్తర రత్నమాలికా-Part-3

రచన:- శ్రీ శంకరాచార్యులు

సంక్షిప్త వివరణ :- డాక్టర్. చిలకమర్తి దుర్గాప్రసాదరావు.

ఇది సంభాషణాత్మకమైన చిన్న గ్రంథం . ఇందులో    కొంతమంది శిష్యుల ప్రశ్నలకు   శ్రీ శంకరభగవత్పాదుల  వారి  సమాధానాలు ఉన్నాయి .

ఇవి ఒక దేశానికి , కాలానికి , సంస్కృతికీ పరిమితమైనవి కావు. సమస్త మానవాళి అభ్యుదయానికి తోట్పడేవి. ఇవి మనం ఆకళింపు  చేసుకుని పిల్లలకు అర్థమయ్యే విధంగా నేర్పిస్తే వారు ఉత్తమ పౌరులుగా  తయారౌతారు అనడంలో ఎటువంటి సందేహం లేదు.ఇవి మీకు సాధ్యమైనంత మందికి పంచి సహకరించండి. ఇది నా సవినయ ప్రార్థన.

  ప్రశ్న :- కా అహర్నిశమనుచిన్త్యా  ? ఏది రాత్రిం బగళ్ళు ఆలోచించదగినది?  

సమాధానం : సంసార అసారతా, న తు ప్రమోదా:

సంసారం అసారమైనది అని ఆలో చించాలి, అంతేగాని మన ఇంద్రియాలు , మనస్సు తాత్కాలికంగా పొందే ఆనందం మాత్రం కాదు .  

1.       ప్రశ్న:- కా ప్రేయసీ విధేయా ? మనం దేన్ని చాల ప్రేమతో అభివృద్ధి చేసుకోవాలి?   

కరుణా దీనేషు, సజ్జనే మైత్రీ దీనుల పట్ల కారుణ్యాన్ని, మంచి వారి పట్ల స్నేహాన్ని   అభివృద్ధి చేసుకోవాలి.

2.      ప్రశ్న :-  కంఠగతైరప్యసుభి: కస్య హి ఆత్మా న శక్యతే  జేతుం. ప్రాణం పోయేవరకు ప్రయత్నించినా  మనం ఎవరిని మార్చలేము .

3.       మూర్ఖస్య , శంకితస్య, విషాదిన:, వా కృతఘ్నస్య .

సమాధానం : మూర్ఖుని , అనుమానస్వభావం గలవానిని(నిత్యశంకితుని ) , ఎల్లప్పుడూ చెడ్డ ఆలోచనలు చేసేవానిని, చేసిన మేలు మరచిపోయే కృతఘ్నుని.    

4.      ప్రశ్న: క: సాధు: ? ఎవడు మంచివాడు .  

సమాధానం : సద్వృత్త:

మంచి నడవడిక కలవాడు.

5.      కం అధమం ఆచక్షతే ?

అసద్వృత్తం  మంచి నడవడిక లేనివాడు

6.      కేన జితం జగదేతత్?

ప్రశ్న : కేన జితం జగదేతత్?  ఈ లోకం ఎవనిచే జయింపబడుతోంది ?

సమాధానం :  సత్య తితిక్షావతా పుంసా సత్యం, సహనం గలవాడే ఈ ప్రపంచాన్ని జయిస్తున్నాడు.

 ప్రశ్న :- కస్మై నమాంసి దేవా: కుర్వంతి ? ఎవరికి దేవతలు సైతం నమస్కరిస్తారు?

            సమాధానం :- దయాప్రదానాయ దయగల మనిషికి.

8.      ప్రశ్న :- కస్మాత్ ఉద్వేగ: స్యాత్ సుధియ:? బుద్ధిమంతుడైన మనిషికి దేని వలన ఉద్వేగం కలుగుతోంది ?

       సమాధానం :- సంసారారణ్యత: బుద్ధిమంతునకు  భౌతిక మైన ఈ సంసారమనే అరణ్యం వల్ల ఉద్వేగం కలుగుతోంది .

9.      ప్రశ్న :- కస్య వశే ప్రాణి గణ: ? ప్రాణికోటి ఎవరి వశంలో ఉంటుంది ? సమస్త ప్రాణులు ఎవరికి  వశమైపోతాయి ?   

సమాధానం :- సత్యప్రియభాషిణో, వినీతస్య . ఈ సమస్త ప్రపంచం సత్యం మాట్లాడేవానికి, ప్రియంగా మాట్లాడేవానికి, వినయంతో ప్రవర్తించేవానికి దాసోహం చేస్తుంది. సత్యానికి, ప్రేమకు, వినయానికి అంత గొప్పదనం ఉంది .   

10.  ప్రశ్న :-  క్వ స్థాతవ్యమ్ ? మనం దేనికి కట్టుబడి ఉండాలి ?

  సమాధానం :-  న్యాయ్యే పథి దృష్ట  అదృష్ట లాభాద్యే , ఇహపర ప్రయోజనాన్ని కలిగించే న్యాయమైన మార్గమునకు కట్టుబడి ఉండాలి . న్యాయమైన మార్గంలో నడిస్తే ఈ లోకంలో (దృష్ట) సుఖం కలుగుతుంది . ఆ తరువాత పరలోకంలో కూడా (అదృష్ట) సుఖం లభిస్తుంది. అందుకే ప్రాణం పోయినా, ప్రపంచం తలక్రిందులైనా,  ధీరులు న్యాయమైన మార్గం నుంచి ఒక్క అడుగు కూడ కదల్చరు అంటాడు భర్తృహరి . న్యాయ్యాత్ పథ: ప్రవిచలంతి పదం న  దీరా:   
<><><>  

ప్రశ్నోత్తర రత్నమాలికా-Part-2 రచన:- శ్రీ శంకరాచార్యులు సంక్షిప్త వివరణ :- డాక్టర్. చిలకమర్తి దుర్గాప్రసాదరావు.

 

ప్రశ్నోత్తర రత్నమాలికా-Part-2

రచన:- శ్రీ శంకరాచార్యులు

సంక్షిప్త వివరణ :- డాక్టర్. చిలకమర్తి దుర్గాప్రసాదరావు.

ఇది సంభాషణాత్మకమైన చిన్న గ్రంథం . ఇందులో    కొంతమంది శిష్యుల ప్రశ్నలకు   శ్రీ శంకరభగవత్పాదుల  వారి  సమాధానాలు ఉన్నాయి .

ఇవి ఒక దేశానికి , కాలానికి , సంస్కృతికీ పరిమితమైనవి కావు. సమస్త మానవాళి అభ్యుదయానికి తోట్పడేవి. ఇవి మనం ఆకళింపు  చేసుకుని పిల్లలకు అర్థమయ్యే విధంగా నేర్పిస్తే వారు ఉత్తమ పౌరులుగా  తయారౌతారు అనడంలో ఎటువంటి సందేహం లేదు.ఇవి మీకు సాధ్యమైనంత మందికి పంచి సహకరించండి. ఇది నా సవినయ ప్రార్థన.

 

1.      ప్రశ్న :-  కో నరక: ? నరకం అంటే ఏమిటి? ఏది నరకంతో సమానం?

సమాధానం : పరవశతా ఇతరుల అధీనంలో ఉండడమే. “సర్వం పరవశం దు:ఖం సర్వమాత్మవశం సుఖం” అంటుంది సనాతనధర్మం.

2.       కిం సౌఖ్యం ? ఏది సౌఖ్యం ?

సమాధానం: సర్వ సంగవిరతి: యా? సర్వ సంగ పరిత్యాగమే సుఖ హేతువు . లోకంలో ఉంటున్నా  మానసికంగా  దేని తోను సంబంధం లేకుండా ఉండటమే సుఖానికి హేతువు . పచ్చి కొబ్బరి చూడండి! అది పెంకుకి అంటిపెట్టుకుని ఉంటుంది . కాని అది కురిడీ అయ్యాక కాయలోనే  ఉన్నా పెంకుకి అంటిపెట్టుకుని ఉండదు . స్వతంత్రంగానే ఉంటుంది . అదే పరిపక్వత.

3.        ప్రశ్న :- కిం సాధ్యం ? మనం సాధించవలసినది ఏది? . మానవుడు దేన్ని కోరుకొనవలసియున్నది.    

సమాధానం : భూతహితం.  మానవుడు సమస్త ప్రాణుల యొక్క హితాన్ని కోరుకోవాలి . అందరిలో తాను కూడ ఒక్కడుగా ఉంటాడు కాబట్టి తనకీ సుఖమే లభిస్తుంది.

4.      ప్రశ్న : - ప్రియం చ కిం ప్రాణినాం ? ప్రాణులకు ప్రియమైనది ఏది?

సమాధానం :  అసవ: (ప్రాణములు) .  ప్రతి జీవికి ప్రాణములు చాల ముఖ్యమైనవి. అలాగే మన ప్రాణాలు మనకెంత ముఖ్యమో ప్రతి జీవికి వాటి ప్రాణాలు వాటికంత ముఖ్యం . అందువల్ల నిష్కారణంగా ఒకరి ప్రాణం తీసే హక్కు మరొకరికి లేదు . మహాత్మాగాంధీ అంటారు . God alone can take life because, He gives life. ఒకరి ప్రాణం తీసే హక్కు భగవంతునికే ఉంది ఎందుకంటే ఆయనే ప్రాణదాత కాబట్టి.   

5.      ప్రశ్న :- కో అనర్థ ఫల: ? ఏది చెడ్డ ఫలములను ప్రసాదిస్తుం ది ? 

సమాధానం : మాన: గర్వం  

6.      ప్రశ్న : కా సుఖదా? ఏది సుఖం కలిగించును.

    సమాధానం :- సాధుజనమైత్రీ మంచివారితో స్నేహం

ప్రశ్నోత్తర రత్నమాలికా-7

రచన:- శ్రీ శంకరాచార్యులు

సంక్షిప్త వివరణ :- డాక్టర్. చిలకమర్తి దుర్గాప్రసాదరావు.

ఇది సంభాషణాత్మకమైన చిన్న గ్రంథం . ఇందులో    కొంతమంది శిష్యుల ప్రశ్నలకు   శ్రీ శంకరభగవత్పాదుల  వారి  సమాధానాలు ఉన్నాయి . ఇవి ఒక దేశానికి , కాలానికి , సంస్కృతికీ పరిమితమైనవి కావు. సమస్త మానవాళి అభ్యుదయానికి తోట్పడేవి. ఇవి మనం ఆకళింపు  చేసుకుని పిల్లలకు అర్థమయ్యే విధంగా నేర్పిస్తే వారు ఉత్తమ పౌరులుగా  తయారౌతారు అనడంలో ఎటువంటి సందేహం లేదు.ఇవి మీకు సాధ్యమైనంత మందికి పంచి సహకరించండి. ఇది నా సవినయ ప్రార్థన.

ప్రశ్న:-  సర్వవ్యసన వినాశే  కో దక్ష:?

     అన్ని కష్టాలను పోగొట్టుకొనుటలో ఎవడు సమర్థుడు ?

     సమాధానం : సర్వదా త్యాగీ నిరంతరం త్యాగ బుద్ధికలవాడు.

“న కర్మణా న ప్రజయా ధనేన త్యాగేనైకేనాsమృతత్త్వమానశు:” అంటుంది ఉపనిషత్తు .    

7.      ప్రశ్న:-  కిం మరణం ? మరణం అంటే ఏమిటి ?

        సమాధానం : మూర్ఖత్వం. మానవుని మూర్ఖత్వం చాల బలమైనది.

Two things are infinite, the universe and human stupidity.

I still doubt the former అంటారు Albert Einstene మహాశయుడు . ఈ సృష్టిలో రెండు చాల విస్తృతమైనవి, (అనంతమైనవి) . ఒకటి  విశ్వం, రెండు మానవుని మూర్ఖత్వం . నాకెందుకో ఇంకా మొదటిది ఔనా! కాదా! అనే సందేహం ఉంది.

8.      ప్రశ్న:-  కిం చ అనర్ఘం ? ఏది చాల విలువైనది  

యదవసరే దత్తం . అవసరసమయంలో ఇవ్వబడిన ధనం గాని  వస్తువు గాని చాల విలువైనవి.  

9.      ప్రశ్న:-  ఆమరణాత్ కిం శల్యం ? బ్రతికి ఉన్నంత వరకు మనల్ని శల్యంలా  ఏది బాధిస్తుంది ?

సమాధానం :- ప్రచ్చన్నం కృతం పాపం  రహస్యం గా చేసిన పాపపు పని మనల్ని జీవితాంతం బాధిస్తుంది.    

10. ప్రశ్న:-  కుత్ర విధేయో యత్న: ? ఏ విషయంలో మనం చాల శ్రద్ధ ప్రదర్శించాలి / వహించాలి.

విద్యాభ్యాసే, సదౌషధే, దానే విద్య నేర్చుకొనేటప్పుడు , మందు (medicine) వేసుకొనేటప్పుడు, దానం చేసేటప్పుడు  చాల శ్రద్ధ ప్రదర్శించాలి / వహించాలి.

11. ప్రశ్న: అవధీరణా క్వ కార్యా  ఖలు?  ఏ విషయంలో మనం ఆసక్తి చూపకూడదు

పరయోషితి, పరధనేషు : పరస్త్రీల యెడ , పరుల సంపదలపట్ల మనం ఆసక్తి చూపకూడదు.

<><><>  .