Tuesday, June 19, 2018

1. Laugh n laugh


1. Laugh n laugh L L L
1.  यस्य यत् नास्ति तत् वृणोति

1. अध्यापक: - यदि भगवान् स्वयं साक्षादागत्य वरं वृणीष्व इति वदॆत् तर्हि भवान् किं वृणुयात् ? ఓరేయ్ నిజంగా మీకు దేవుడు ప్రత్యక్షమై వరం కోరుకొమ్మంటే ఏం కోరుకు౦టార్రా
एकविद्यार्थी: -   सवर्णदूरदरर्शनं  वरत्वॆन वरिष्यामि. నేను కలర్ టి.వీ కురుకు౦టాను సార్ 

अन्य:विद्यार्थी अहं शीतकं वरिष्यामि
నేను రిఫ్రిజిరేటర్ కోరుకుంటాను సార్

अपरविद्यार्थी अहं संगणकयन्त्रं वरिष्यामि
నేను కంప్యుటర్ కోరుకుంటాను సార్

अध्यापकरे मूर्खा: ! तथा कर्तव्यम् भगवान् साक्षाद्भूय वरं वृणीष्व इति मां कथयति चॆत् अहं तु विद्यां वरिष्यामि |
ఛీ ఛీ వెధవల్లారా ! మీవి చాల నీచమైన కోరికలు . నాకే నిజంగా భగవంతుడు ప్రత్యక్షమై వరంకోరుకోమ్మంటే మీలాగా నీచమైన కోరికలు కోరను. చదువు కావాలని కోరుకుంటాను .
विद्यार्थी :-  तत्र किम् आश्चर्यम् यस्य यन्नास्ति तदेव कामयते అందులో ఆశ్చర్యమేముంది సార్.  ప్రతివ్యక్తి వాడికి లేనిది కోరుకుంటాడు .


2. रोदनं यथा कुर्वीत L L L


गृहिणी :-वैद्यमहोदय मम पुत्रस्य नेत्रे सिकतासीमन्तचूर्णे   पतिते अतअहं किंकर्तव्यतामूढा जाता अस्मि |
గృహిణి: -  ఫొన్ చేస్తూ డాక్టర్ గారూ ! మా అబ్బాయి కంట్లో ఇసుక, సిమెంటు పడిపోయాయి నాకే౦ చెయ్యాలో తోచడం లేదు .
वैद्य: :- चिन्ता मास्तु भगिनिअहमनुपदमेवागच्छामि परन्तु एतदभ्यन्तरे यथा रोदनं कुर्यात् तथा पश्यतु
ఏo కంగారు పడొద్దమ్మా ! నేను వచ్చేస్తున్నాను .ఈ లోపులో ఏడవకు౦డ చూడండి . ఏడిస్తే కాంక్రీటు అయిపోతుంది .   


Monday, June 18, 2018

శ్రీ మల్లంపల్లి వీరేశ్వరశర్మ గారి కవి నిందాస్తుతులు




 శ్రీ మల్లంపల్లి  వీరేశ్వరశర్మ గారి

                               కవి   నిందాస్తుతులు
(Ironical praise of some Telugu poets)

మా గురుదేవులైన శ్రీ మల్లంపల్లి వీరేశ్వరశర్మ గారు సంస్కృతాంధ్ర భాషలలో గొప్ప పండితులు,  మహాకవి , ఉత్తమోత్తమ అధ్యాపకులున్ను. వారు ఎన్నో ప్రాచ్య విద్యాకళాశాలల్లో(oriental colleges) అధ్యాపకునిగా  పనిచేశారు . వరంగల్లు లోని S.V.S.A కళాశాలలో PRINCIPAL గా కూడ పనిచేశారు. ఆంధ్రజాతీయకళాశాల, ఆంధ్రవిశ్వవిద్యాలయం మొదలైన గొప్ప విద్యాసంస్థలలో Member Of Council కౌన్సిల్ సభ్యుని గాను , Member of Senate సెనేట్ సభ్యునిగానూ , Member of Acadamic Council  అకాడమిక్ కౌన్సిల్ సభ్యుని గాను  ఎన్నో హోదాలలో  భాషాసేవ చేశారు . మల్లంపల్లి వారిది పండిత వంశం . తాతముత్తాతల నాటి నుండి ఎంతోమంది గొప్ప కవులుగా పండితులుగా ప్రసిద్ధి పొందారు . మా గురుదేవులు మల్లంపల్లి వీరేశ్వరశర్మ గారు బహు గ్రంథకర్త .  ఎన్నో ఖండకావ్యాలు వెలయించి హరితకవి అనే పేరు పొందారు. .ఉత్తరనైషధం  రచించి అభినవ శ్రీనాథ అనే బిరుదు పొందారు . ఉత్తమమనుసంభవం  రచించి అభినవపెద్దన గా పేరొందారు . కాంచీఖండం  రచించి ఆంధ్రకాంచీఖండచతురానన అనే బిరుదు కైవశం చేసుకున్నారు.  తెలుగువ్యాకరణాన్ని అనితరసాధ్యమైన రీతిలో బోధించి అభినవ సూరి అని ప్రశంస లందుకున్నారు .
వారి శిష్యులలో ప్రముఖులు, భీమవరం D.N.R కళాశాలలో అధ్యాపకులుగా పనిచేసిన శ్రీ N.V.K సుబ్బరాజు గారు సూరి మఱపించి అభినవ సూరియైన భార్గరూపగురుల కభివందనములు అని వారిని ప్రశంసించడం ఇందుకు నిదర్శనం . 
ఇక సంస్కృతాంద్రా సాహిత్యాల్లో వారు చదువని గ్రంథం ఇంచుమించుగా లేదని చెప్పొచ్చు . నేను పాలకొల్లులోని శ్రీ క్షీరారామలింగేశ్వరసంస్కృతకళాశాలలో చదువుతున్నప్పుడు మాకందరికి  వ్యాకరణం, సాహిత్యం బోధించేవారు . వ్యాకరణాన్ని సాహిత్యంలాగా ఆసక్తి కరంగా బోధించడం వారి ప్రత్యేకత. ఇక సాహిత్యవిషయానికొస్తే సాహిత్యానికి సంబంధించిన ఆయా అంశాలు చెప్పేటప్పుడు  తన్మయులై స్వయంగా రసప్రవాహంలో ఓలలాడుతూ విద్యార్థులను కూడ ముంచెత్తేశేవారు. ఒక్కొక్కప్పుడు ఆవేశంతో కవులను తిట్టేస్తూ ఉండేవారు.  ఎందుకు తిడుతున్నారని అడిగితే ఏం చెయ్యమంటావురా!  వారు రచించిన ఆయా పద్యాలు చదివి రసోద్రేకాన్ని ఆపుకోలేక తిడుతున్నాను అనేవారు. అప్పుడప్పుడు ఒక్కొక్క కవిని ఉద్దేశించి ఒక్కొక్క పంక్తి చెబుతూ ఉండేవారు . అవన్నీ కొంతమంది  వెంటనే వ్రాసుకునే వాళ్ళ౦ . అవన్నీ చాల గమ్మత్తుగా, సహజసుందరంగా ఉండేవి . నేను కాలాంతరంలో కొన్ని పంక్తులు మర్చిపోయాను . వారి కుమార్తె ,  మా సోదరి, శ్రీమతి కాళహస్తీశ్వరి నేను మఱచిపోయిన పంక్తులు నాకు అందించారు . అవన్నీ ఒక చోటికి చేర్చి అందరికి అందించే నా ఈ సాహసానికి నన్ను మన్నించగోరెదను.  వారు ఆయా కవులపై చేసిన  నిందలకు తాత్పర్యం ప్రశంసలే గాని నిందమాత్రం కాదని  భావించాలి  . వారు వెలువరించిన అభిప్రాయాలు ఆయా కవుల కావ్యాలను చదవడానికి పాఠకులను పురిగొలుపుతాయనే ఆశాభావంతో వాటిని మీ ముందుంచుతున్నాను .   

౧. చిన్ననాడే పోయె నన్నయ్య మతిచెడి
అడవిలో పడి యంతునయిపు లేడు

౨. తిక్క శంకరయ్య తిక్కన్న చెడ గొట్టె
పదియేను పర్వముల భారతంబు
తిక్కశంకరయ్య తిక్కనగారికి
కీచక విరహంబు గీతులాయె

౩. ఎఱ్ఱన్న ఎంతటి వెఱ్ఱి పప్పయొ గాని
సంధించెనిద్దఱి సందు దూరి

౪. కేతన్న యొక బుడ్డ కేతిగాడు౦ బోలె
ధర్మపంనాలేడ్చి తగుల బెట్టె

౫. నైషధంబంతయు నాశనంబొనరించె
శ్రీ నాధునకు సిగ్గు శిరము లేదు

౬. పెద్దన్న ఎంతటి దద్దమ్మయో గాని
ప్రవరాఖ్యు నొక గోత (బాఱనూకె

౭. తలతోక తెలియని తలతిక్క కథ వ్రాసె
పింగళి సూరన్న వెంగళప్ప

౯. పెండ్లాము తన్నితే భేషు భేషన్నాడు
ముక్కు తిమ్మన్నకు బుద్ధి లేదు

౧౦. ముక్కఱకేడ్పి౦చె నక్కను చివరకు
రామలింగడు కొక్కె రాయి గాడు

౧౧. శ్లేష కవనం బేడ్చి చెడగొట్టె కావ్యంబు
భట్టు మూర్తి గాడు వట్టి శు౦ఠ

౧౨. రాయలవార్గచ్చ కాయపాకములోన
ఇనుప గుగ్గిళ్ళు సంధించినారు

౧౩. కూచిమంచి వాడు కోటికి తలయొగ్గి
పిచ్చపిచ్చగ వ్రాసెనచ్చతెనుగు

౧౪. కంకంటి పాపన్న ఎంకి పాటలుగాక
రామాయణం బేల వ్రాయవలయు

<><><> 

Tuesday, June 5, 2018

సంభాషణ సంస్కృతం – 18


Spoken Sanskrit -18
 (సంభాషణ సంస్కృతం – 18)
Lesson- 18

Dr.  Ch.  Durgaprasada Rao,
Reader of Sanskrit (Retd),
3/106, Premnagar, Dayalbagh, AGRA.

Unit-I
शक्नोति-- शक्नुवन्ति
शक्नोमिशक्नुम:

1. : बालक: संस्कृते संभाषणं कर्तुं शक्नोति
బాలుడు సంస్కృతంలో మాట్లాడ గలడు
     That boy can (is able to) speak in Sanskrit.
2. ते वृद्धा: वेगेन धावितुं शक्नुवन्ति
వృద్ధులు వేగంగా పరుగెత్తగలరు
Those old people can (are able to) walk speedily.
   3. अहं संस्कृतं विना किमपि वक्तुं शक्नोमि
    నేను సంస్కృతం కాకుండా  వేరేది మాట్లాడలేను .
     I can live with out Sanskrit.
4. वयं भारतदेशस्य समुन्नत्यै सर्वमपि त्यक्तुं शक्नुम:  
మనం భారతీయులం దేశ హితం కోసం దేన్నైనా  త్యాగం చేయగలం. 
We are Indians and we are able to give/sacrifice every thing for the sake of our country.
Note:- Try to compose at least ten sentences by using these four words:
शक्नोति-- शक्नुवन्ति
शक्नोमिशक्नुम:

Unit —II
अवयवानां नामानि
అవయవముల పేర్లు
शिर:= తల head ; कपोल:=చెక్కిలి   cheek ; ललाट:నుదురు fore head
भ्रू: =కనుబొమ  eye brow ; अधर:=lip ; वक्ष:= chest ; नासिका = ముక్కు   nose ; कर्ण:= చెవి  ear ; नेत्रम्= కన్ను   eye ; कनीनिका = కనుగ్రుడ్డు Eyeball ; चिबुक:=బుగ్గ   chin ; ओष्ठ:= పెదవి lip ; जिह्वा= నాలుక  tongue; पृष्ठम् =  వీపు/ నడుము   back;  वदनम् =  ముఖము face ; मुखम् = నోరు  mouth ;कन्धर: =కంఠము/ మెడ neck ; उर:= రొమ్ము  chest ; उदर:= పొట్ట abdomen/stomach ; नाभि: =  బొడ్డు navel ; नख:=గోరు nail ; अङ्गुष्ठिका =  బొటన వ్రేలు  thumb ; तर्जनी= చూపుడు వ్రేలు  index finger ; मध्यमा =  మధ్య వ్రేలు   middle finger ; अनामिका = ఉంగరం వ్రేలు    ring finger
कनिष्ठिका =  చిటికెన వ్రేలు  little finger ; हस्त: =   చేయి  hand
पाद:= కాలు /పాదము   foot ; दन्त:= పన్ను  tooth .

                                         Unit — III.

इत: पूर्वम्ఇంతకు ముందు  x इत: परम् తరువాత
Before x After

1. गोपाल: इत: पूर्वं अध्यापक: आसीत् -- इत: परम् आचार्य: भविष्यति ||
Formerly Gopal was a teacher and he will become professor in course of time. 
2. इत: पूर्वं सभा  प्राचलत्  इत: परं सांस्कृतिक कार्यक्रमा: प्रचलिष्यन्ति ||
The meeting was held till now and cultural activities will follow next.

Unit IV

तादृश ఇటువంటి such , such like. तादृश అటువంటి such like, like him कीदृश ఎటువంటి what like, what type of .
Note: - పదాలు నామవాచకాన్ని అనుసరించి మూడు లింగాలలోను కనిపిస్తాయి .

పుంలింగం      స్త్రీలింగం              నపుంసకలింగం 
Masculine     ---- Feminine --------------    Neuter

एतादृश:                 एतादृशी                      एतादृशम्
तादृश:                       तादृशी                        तादृशम्
कीदृश:?                   कीदृशी?                    कीदृशम्?
एतादृश: (पुरुष: )  - एतादृशी (महिला)    एतादृशम्( पुस्तकम्)
तादृश:   पुरुष:  -तादृशी- महिला तादृशम्-     पुस्तकम्
कीदृश: पुरुष:?  कीदृशी  महिला?  - कीदृशम्             पुस्तकम्)
1. एतादृश: उत्तम: पुरुष:  समाजे आदरणीय:    भवति ||
This kind of good man is always respected in the society.
2. एतादृशी उत्तमा महिला सर्वदा पूज्या भवति||
This type of pious woman is to be honored always.
3. एतादृशं उत्तमं काव्यम् अवश्यं पठनीयम् ||
This sort of good treatise is always to be studied.

Unit –IV

रिक्तम् ఖాళీగా  x पूर्णम् నిండుగా
Empty x full
1. कासारे जलं रिक्तम् अस्ति
చెరువులో నీరు లేదు
There is no water in the lake
2. समुद्रे जलं  पूर्णम् अस्ति
సముద్రంలో  నీరునిండుగా ఉంది 
There is full of water in the sea.

3. मम कोशे धनं रिक्तम् अस्ति
  నా జేబులో  నం లేదు
There is no money in my pocket
4. वित्तकोशे धनं पूर्णम् अस्ति
బ్యాంకు లో ధనం పుష్కలంగ ఉంది .
There is abundant of money in bank.
   

                                                        <><><>
SUBHAASHITAM:

Kalidasa always stands first
(ఎటు  చూసినా ఆయనే)

పూర్వం గొప్ప గొప్ప కవులెంతమంది ఉన్నారో తెలుసుకుందామని వ్రేళ్లతో లెక్కించడం మొదలు పెట్టారట . మనకైదు వ్రేళ్లుంటాయిచిటికెన వ్రేలును ( little finger) సంస్కృతంలో కనిష్ఠిక అంటాంఉంగరం వ్రేలును (ring finger) అనామికా అంటాంమధ్యనున్నవ్రేలు (middle finger) మధ్యమ. చూపుడువ్రేలు (index finger) తర్జనీబ్రొటనవ్రేలు (thumb) అంగుష్ఠంసరే చిటికెన వ్రేలుతో లెక్క మొదలయ్యింది. అది కాళిదాసు కైవశం చేసుకున్నాడుఇక ఆయనతో సమానులెవరా అని చూస్తే ఎవరూ కనబడలేదట . అందుచేత తరువాత వ్రేలుకు అనామిక (పేరు లేనిదిఅనే పేరు సార్థకం అయ్యిందట.
पुरा कवीनां गणनाप्रसङ्गे
कनिष्ठिकाधिष्ठितकालिदासा ||
अद्यापि तत्तुल्यकवेरभावात्
अनामिका सार्थवती बभूव||
 పురా కవీనాం గణనాప్రసంగే
కనిష్ఠికాధిష్ఠితకాళిదాసా
అద్యాపితత్తుల్య కవేరభావా
దనామికా సార్థవతీ బభూవ

ఎంత అద్భుతంగా ఉంది కల్పన!.
కాని కొంతమందికి లెక్కపెట్టేటప్పుడు చిటికెన వ్రేలునుంచి కాక బ్రొటనవ్రేలు నుంచి లెక్కపెట్టే అలవాటుంటుంది . మరి వాళ్ల సంగతేమిటివాళ్లకి కూడ సౌకర్యంగా ఉండడం కోసం మరో అద్భుతమైన శ్లోకం వ్రాశారు ఆంధ్రదేశీయులుప్రముఖ కవి,పండితులు కీ||శే|| శ్రీమాన్ అత్తిలి గోపాలకృష్ణమాచార్యులుగారుఅది కూడ ఎంత రమణీయంగ ఉందో చూడండి.
पुरा कवीनां गणनाप्रसङ्गे
त्वङ्गुष्ठिकाधिष्ठितकालिदासा ||
तत्तौल्यमुद्भावयितृन्प्रतर्ज्याs
भूत्तर्जनी सार्थकनामधेया ||

పురా కవీనాం గణనాప్రసంగే
త్వంగుష్ఠికాధిష్ఠితకాళిదాసా
తత్తౌల్యముధ్బావయితృన్ ప్రతర్జ్యాS
భూత్తర్జనీ సార్థకనామధేయా

పూర్వం కవుల పేర్లు లెక్కపెట్టడం మొదలెట్టారటబ్రొటనవ్రేలితో లెక్క మొదలయ్యిందిబ్రొటనవ్రేలు కాళిదాసుకు దక్కిందటఇక 'అతనితో నేను సమానంఅని ఎవరైన భావిస్తే వారిని భయపెట్టి చూపుడు వ్రేలు 'తర్జనీఅని పేరు తెచ్చుకుందటతర్జయతి అనయా ఇతి తర్జనీ (భయపెట్టేది కాబట్టి తర్జనీ). మనం ఎవరినైన భయపెట్టేటప్పుడు చూపుడు వ్రేలితోనే భయపెడతాం కదా! కాబట్టి ఎటు చూసినా ఎలా చూసినా కాళిదాసే గొప్పవాడుకాళిదాసా మజాకా!