Sunday, March 6, 2016


Dr. Durga Prasada Rao Chilakamarthi

n      Unit-1
किमर्थम् ?( kimartham?) =  Why ?/ What for

n      Question: भवान् किमर्थं पठति? = Why do you study?
n      Answer:   अहं ज्ञानार्थं पठामि = I study for knowledge
n      Question: भवती कमर्थं स्नानं करोति?why do you take bath?
n      Answer: अहं आरोग्यार्थं स्नानं करोमि= I take bath for health
n      Question: ते किमर्थम् उद्योगं कुर्वन्ति? Why do they do job?
n      Answer: ते कुटुम्बपोषणार्थम् उद्योगं कुर्वन्ति=  They do job to feed the family.
n      Question: स: / सा किमर्थं क्रीडति? = Why does he/she play?
n      Answer: स:/सा विनोदार्थं क्रीडति = He/she plays for pleasure.
Unit-2               अपि=also
n      The word अपि has many meanings. The following are very important.
1. It is used as an interrogative participle. अपि क्रियार्थं सुलभं समित्कुशम् ? (Kalidasa)
n      अपि भवान् संस्कृते वक्तुं शक्नोति? = can you speak in Sanskrit?                2. अपि= Despite. अपि स्वर्णमयी लङ्का न मे लक्ष्मण रोचते |
                  जननी जन्मभूमिश्च स्वर्गादपि गरीयसी || (Valmiki)
n       3. अपि = also / too.
n      स: संस्कृतं जानाति प्राकृतम्  अपि जानाति= He knows Sanskrit. He knows Prakrit too / also.
n      मोहन: न केवलं गृहकार्यं करोति स: उद्योगम् अपि करोति|= Mohan not only does the house hold duty , but also works in the office .
n      राम: वनं गतवान् सीता अपि गतवती |= Rama went to forest. Sita also went.
n      स: न केवलं पठति लिखत्यपि | = He not only writes but also speaks.

अस्तु = Yes / So be it /let it be so

n      भवान्  कृपया मम गृहम् आगच्छतु=  You please come to my house.
n      अस्तु , आगच्छामि= Yes, I do
n      भवती कृपया संस्कृते वदतु = you please speak in Sanskrit
n      अस्तु वदामि = Yes, I do
n      भवान् कृपया असत्यं मा वदतु= Kindly do not speak lie.
n      अस्तु  न वदामि = Yes, I do not speak.
Past Tense

                (स:/सा )             ( तौ)                  (ते)                         
अपठत्                       अपठताम्                              अपठन्

(त्वम् )             (युवाम्)                 (यूयम्)
अपठ:              अपठतम्                अपठत

   (अहम् )             (आवाम् )                (वयम् )
अपठम्               अपठाव               अपठाम

 (स:/सा )  अपठत्     (He/She read)    
 (तौ) अपठताम्  (They two read)   
 (ते)   अपठन् ( They all read)

   (त्वम् ) अपठ: (you read)                                    
(युवाम्) अपठतम् (You two read)                          
(यूयम्) अपठत (you all read)                                                                                      
(अहम् ) अपठम्  ( I read)
(आवाम् ) अपठाव ( We two read)                                     
(वयम् ) अपठाम (We all read)

                                       Past Tense made easy

Masculine-Singular (पुंलिङ्गे)             Masculine Plural

    पठितवान्                                पठितवन्त:

Feminine Singular (स्त्रीलिङ्गे)            Feminine Plural

पठितवती                                   पठितवत्य:

This pattern is applicable for all persons i.e. III, II and I . See the table.
Singular number                             plural number

(स:) (बालक:) पठितवान् (M)                    ( ते) ( बलाका: ) पठितवन्त:
(सा) (बालिका) पठितवती (F)                    ( ता: ) (बालिका: )पठितवत्य:

(भवान्) पठितवान् (M)                        (भवन्त:) पठितवन्त:
(भवती) पठितवती (F)                        ( भवत्य:) पठितवत्य:

(अहम् ) पठितवान् (male)                 (वयम् )  पठितवन्त: (male)
 (अहम्)पठितवती(Female)               ( वयम् ) पठितवत्य: (Female)

2. लिखति <  लिखितवान् -- लिखितवन्त:--लिखितवती लिखितवत्य:
3. क्रीडति < क्रीडितवान् क्रीडितवन्त:-- क्रीडितवती  क्रीडितवत्य:                                                                                              
   4. पश्यति  <  दृष्टवान् दृष्टवन्त: --. दृष्टवती  -- दृष्टवत्य:
5. दर्शयति<   दर्शितवान् दर्शितवन्त:-- दर्शितवती --दर्शितवत्य:                                                                                        
6. वदति< उक्तवान् उक्तवन्त: -  उक्तवती-उक्तवत्य:                                                                                              
7. गच्छति< गतवान्-गतवन्त: -  गतवती- गतवत्य:                                                                                          
8. पिबति< पीतवान्- पीतवन्त:--  पीतवती- पीतवत्य:   
9. खादति< खादितवान्-खादितवन्त:-- खादितवती खादितवत्य: 
10. पृच्छति < पृष्टवान् -पृष्टवन्त: - पृष्टवती- पृष्टवत्य:
11. नयति < नीतवान् नीतवन्त: -- नीतवती -- नीतवत्य:
12 . आनयति < आनीतवान्- आनीतवन्त:-- आनीतवती आनीतवत्य: 
13. पोषयति < पोषितवान् -- पोषितवन्त:  -- पोषितवती पोषितवत्य:
14. करोति < कृतवान् कृतवन्त:-- कृतवती कृतवत्य:
15. ददाति< दत्तवान् दत्तवन्त: -- दत्तवती -- दत्तवत्य: 
16. पूजयति< पूजितवान् पूजितवन्त: -पूजितवती पूजितवत्य:                                                                              
n      Translate the following sentences in Sanskrit.

1. He read a letter.
2. I wrote an examination.
3.      Girls went to school.
4.      Boys played foot ball.
5.      Teacher asked a question.
6.      You came to my house yesterday.
7.      Mother gave money.
8.      You all did your job well.
9.      Father worshipped God.
10.      The girls brought a book
11.      I drank milk.
12.  Boys ate food. They went to school.
13.  Girls took their books and went home.

n      Note: one can compose many sentences/ express many ideas by using the verb karoti.
n      nidraaM karoti  निद्रां करोति (sleeping)
n      pujaaM karoti पूजां करोति( worshipping)
n      bhaaShaNaM karoti भाषणं करोति (speaking)
n      paThanaM karoti (पठनं  करोति)= reading
n      daanaM karoti ( दानं करोति) = giving/offering
n      paakaM karoti (पाकं करोति)=cooking
n      prashnaM karoti (प्रश्नं करोति) = asking
n      darshnaM karoto (दर्शनं करोति) =seeing /visiting
n      paanaM karoti (पानं  करोति)= drinking
n      Instead of saying पुस्तकं पठति we can say पुस्तकस्य पठनं करोति. Similarly , instead of  क्षीरं पिबति we can say क्षीरंस्य पानं करोति
n      Adopt this method and construct many sentences.

Sanskrit Sloka-8

दृष्ट्वा बर्हिणनृत्तं
कुक्कुटपाशोsपि बर्हिणम्मन्य: |
नृत्यत्यचारु पुच्छं वितत्य
मूर्खस्य रीतिरप्येवम्  ||

dRuShTvaa barhiNa nRittaM
kukkuTapaashopi barhiNammanyah
nRityatyachaaru pucchhaM vitatya
Murkhasya ritirapyevam

On seeing the beautiful dance performed by peacock, a poor and dirty cock, thinking himself to be a peacock dances in a very ugly manner by moving its small tail hither and thither. This is the way of a stupid person.  

No comments: